Posts

រាជានិយម​​នៅ​កម្ពុជា៖ អតីត បច្ចុប្បន្ន និង​អនាគត

ហេតុអ្វី​បាន​ជា លោក កឹម ​សុខា រេរាំ​តាម​ចង្វាក់​នយោបាយ​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន​សែន?

Image
បច្ចុប្បន្ន​នយោបាយ​កម្ពុជា​ឈាន​ដល់​ចំណុច​១​ដែល​គ្រប់គ្នា​អាច​យល់​ស្រប​ថា​នៅ​នឹង​ថ្កល់។ នឹង​ថ្កល់​ ត្រង់​ថា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ត្រូវ​បាន​ព្យួរ​ទាំង​ស្រុង​ ដោយ​មិន​ដឹង​ថា​តើ​ត្រូវ​កំទេច​តែ​ម្តង​ឬ​​ប្រោះ​ឡើង​វិញ។ នេះ ក៏​ដោយ​សារ​តាំង​ពី​សមរង្ស៊ី​រត់​ចោល​ស្រុក ហើយ​កឹម​សុខា​ត្រូវ​រដ្ឋាភិបាល​ចាប់​ដាក់​គុក​ និង​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ក្បត់​ជាតិ​កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​២០១៧​មក គណបក្ស​ប្រឆាំង​ត្រូវ​បាន​គេ​បិទ​មាត់​សឹង​ទាំង​ស្រុង។  ១២​ខែ​ក្រោយ​ជាប់​ឃុំ​នៅ​ខេត្ត​ត្បូង​ឃ្មុំ លោក​កឹម​សុខា​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​ឲ្យ​ស្ថិត​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ តែ​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​ឃ្លាំ​មើល​របស់​តុលាការ។ ១៣​ខែ​ក្រោយ​មក​ទៀត​ ពោល​គឺ​នៅ​ដើម​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៩ លោក​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​អនុញ្ញាតិ​ឲ្យ​ដើរ​ហើរ​ទូទាំង​ប្រទេស​បាន តែ​មិន​មាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោបាយ។ សព្វថ្ងៃ​ លោក​កឹម​សុខា​មាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​គ្រប់ច្រក​ល្ហក​ក្នុង​ប្រទេស​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​អំណោយ ដើរ​កំសាន្ត និង​ធ្វើ​បុណ្យ​ជា​ដើម។ ប៉ុន្តែ​លោក​ក៏​មិន​បាន​ធ្វើ​វោហាសាសន៍​នយោបាយ​ណា​១​ ប្រាស​ចាក​អំពី​បំរាម​របស់​តុលការ​ឡើយ។ តើ​នេះ​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​នយោបាយ​របស់លោក​កឹម​សុខា​មែន​ទេ? តើ​​លោក​កឹម​សុខា​លែ...

ស្ងប់ចិត្ត៖ កម្ពុជាគួរបើកយុទ្ធនាការស្វែងរកគ្រួសារបែកបាក់ដោយសង្គ្រាម

Image
  នេះ​ជា​អត្ថបទ​ស្ដីពី​ការ​បាត់​បង់​សាច់​ញាតិ អំពី​ការ​រង់​ចាំ​ដំណឹង និង​អំពី​អ្វី​ដែល​សង្គម​អាច​ធ្វើ​បាន​ដើម្បី​ឲ្យ​អ្នក​​ដែល​កំពុង​រង់​ចាំ​ដំណឹង​ពី​មនុស្ស​ដែល​ខ្លួន​ស្រលាញ់​បាន​ស្ងប់​ចិត្ត។ ខ្ញុំ​ធ្លាប់​បាត់​បង់​សាច់​ញាតិ។ ឪពុក​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​មរណៈកាល​កាល​ពី​៣០​ឆ្នាំមុន ពេល​ខ្ញុំ​មាន​អាយុ​ទើប​១០​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ។ តាម​ពិត​ ប្អូន​ប្រុស​ពៅ​ខ្ញុំ​ម្នាក់​ ដែល​ទើប​​មាន​អាយុ​៤​ឆ្នាំ​ ក៏​បាន​ស្លាប់​ជា​មួយ​គាត់ដែរ។ ពួក​គាត់​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​ដោយ​ពួក​ទ័ពព្រៃ​ ដែល​ចូល​មក​លួច​ប្លន់​ភូមិ​ខ្ញុំ​ជា​ញឹក​ញាប់​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៨០។ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​កើត​ឡើង​ក្រោយ​ការ​ដួល​រលំ​នៃ​របប​ប៉ុល​ពត។ ការ​បាត់​បង់​នេះ​ ផ្លាស់​ប្តូរ​ជីវិត​ខ្ញុំ​ និង​គ្រួសារ​ខ្ញុំ​ទាំង​ស្រុង។ ពេល​ខ្លះ ខ្ញុំ​ក្តុកក្តួល ខ្ញុំ​នឹក​រលឹក ខ្ញុំ​សោក​សៅ ខ្ញុំ​ស្តាយ​ស្រណោះ ខ្ញុំ​មាន​អារម្មណ៍​កំសត់ ដែល​ឪពុក​បាន​ចាក​ចេញ អាណិត​ដែល​ប្អូន​តូច​ម្នាក់​ស្លាប់​ទាំង​មិន​ទាន់​ដឹង​ក្តីផង។ ខ្ញុំ​ធ្លាប់​បង្ហូរ​ទឹក​ភ្នែក​ នៅ​ពេល​ខ្ញុំ​នឹកគាត់។​ រឿង​ខ្ញុំ​កំសត់ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំស្ងប់ចិត្ត​ដោយ​ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ពួកគាត់​នឹង​មិន​អាច​វិល​វិញ​ឡើយ ទោះ​មាន...

តើ​មាន​ជាតិក្រោយទេ?

Image
ជា​ពុទ្ធសាសនិក សំនួរ​​អំពី​ជាតិ​ក្រោយ​តែង​លង​ខ្ញុំ​ជា​ដរាប។ ការ​លង​នេះ​មិន​មែន​ខ្ញុំ​​កំពុង​ធ្វើ​អាក្រក់ ហើយ​បារម្ភ​ថា​អំពើ​អាក្រក់​នេះ​នឹង​តាម​លង​ខ្ញុំ​ហើយ​ផ្តល់​ជា​ផល​អាក្រក់​សម្រាប់​ការរស់​នៅ របស់​ខ្ញុំ​មិន​ខាន​នោះ​ទេ។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​សួរ​សំនួរ​នេះ​ក្នុង​ក្រប​ខ័ណ្ឌ​វិទ្យាសាស្ត្រ និង​ការ​រស់​នៅ​ជាក់​ស្តែង​របស់​មនុស្ស​ខ្មែរ​ក្នុង​កាលៈទេសៈដែល​មាន​សង្គ្រាមរាំង​ជល់ ការ​កាប់​សម្លាប់ ការសងសឹក​ ភាពក្រី​ក្រ និង​ការ​ជីះជាន់​ពី​សំណាក់​បរទេស។  តើ​មាន​ជាតិ​ក្រោយ​ទេ? បើ​មាន​ជាតិ​មុន​មាន​ន័យ​ថា​តើ​ជាតិ​មុន​ខ្មែរ​យើង​ធ្វើ​អ្វី​បាន​ជា​ក្រោយ​មក​លំបាក​ម្លេះ? បើ​មាន​ជាតិ​ក្រោយ​មែន តើ​យើង​គួរ​ធ្វើ​អ្វី​នៅ​ជាតិ​នេះ​ដើម្បី​បាន​រស់​នៅ​ប្រសើរ​នៅ​ជាតិ​ក្រោយ? ទាំង​នេះ​ជា​សំនួរ​ពាក់​ព័ន្ធ​អំពី​ជាតិ​ក្រោយ​ ការចាប់​ជាតិ ដែល​ពុទ្ធសាសនិក​ខ្មែរ​ជឿ​យ៉ាង​ងុបងុល និង​គួរ​ត្រូវ​យក​មក​ពិភាគ្សា។ សម្រាប់​ខ្ញុំ​ ជំនឿ​លើ​ជាតិ​ក្រោយ​នេះ​ជា​ជំនឿ​អត់​ឬស្សគល់ និង​ធ្វើ​អោយ​មនុស្ស​ខ្មែរ​ក្លាយ​ជា​មនុស្ស​ទន់​ខ្សោយ ដើរ​មិន​ទាន់​សង្គម​មនុស្សទំនើប និង​ជួប​ប្រទះ​នូវ​ផល​លំបាក​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​នយោបាយ​ ការ​កាប់​សម្លាប់ និង​ភាពក្រី​ក្រ​តោក​...

ហេតុអ្វី​គួរអានរឿងប្រលោម​លោក?

Image
  សំណួរ​ថា​តើ​ហេតុអ្វី​គួរ​អាន​ប្រលោម​លោក ​ជា​សំណួរ​ដែល​អាច​មាន​ចំលើយ​ច្រើន។ សម្រាប់​អ្នក​មិន​ចាប់​អារម្មណ៍​សំណួរ​នេះ​មិន​មាន​ន័យ​អ្វី​ឡើយ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ទីនេះ​ខ្ញុំ​សូម​លើក​ឡើង​សម្រាប់​មនុស្ស​ដែល​ចូល​ចិត្ត​អាន​ ហើយ​ដោយ​សារ​ខ្ញុំ​ជា​មនុស្ស​ម្នាក់​ក្នុង​នោះ​ដែរ​ ខ្ញុំ​នឹង​ឆ្លើយ​នឹង​សំណួរ​នេះ​តាម​ការ​យល់​ឃើញ​ជា​រួម និង​ឆ្លុំ​បញ្ចាំ​ង​ពី​បទ​ពិសោធន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ដែល​ខ្ញុំ​មាន។ ជា​មួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ ខ្ញុំ​និយាយ​សម្រាប់​តែ​ការ​អាន​ប្រលោម​លោក​ណា​ដែល​អ្នក​អាន​គិត​ថា​ខ្លួន​ចូល​ចិត្ត​ប៉ុណ្ណោះ។ មុនចាប់​ផ្តើម​ឆ្លើយ​សំណួរ​នេះ ខ្ញុំ​គិត​ថា​យើង​គួរ​យល់​ពី​អ្វី​ជា​ប្រលោម​លោក​ជា​មុន​សិន។ តាម​វចនានុក្រម​សម្តេច​ជូន​ណាត់ ប្រលោម​លោក សំដៅ​ដល់​រឿង​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​​ធ្វើ​ឡើង​សំដៅ​ប្រលោម​ចិត្ត​មនុស្សដែល​អ្នក​តែង​ប្រតិដ្ឋ​ប្រដូច​ឡើង​ដោយ​ឥត​មាន​ច្បាប់​ដើម​ជា​ការ​ពណ៍ពិត​ប្រាកដ​ជា​គោល​ចារឹកឡើយ។ នៅ​សម័យ​ដែល​លោក​តែ​ង​សៀវភៅ​វចនានុក្រម​នេះ​ឡើង​ លោក​បាន​លើក​ឡើង​ថា​ សម័យ​នោះ​ប្រលោម​លោក​មាន​បី​ប្រភេទ គឺ​ប្រលោម​លោក​ស្នេហា ប្រលោម​លោកកសាង​ជីវភាពខ្លួន និង​ប្រលោម​លោក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន ប្រហែល​ប្រលោម​លោក​ប្រភ...

ហេតុអ្វី​ការ​អប់​រំ​សំខាន់​សម្រាប់​គ្រួសារ?

Image
ការ​អប់​រំ​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ការ​រីក​ចំរើន​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​រយៈ​បី​ទសវត្ស​ចុង​ក្រោយ​នេះ។ សាលា​បឋម​សិក្សា​មាន​នៅ​សឹង​គ្រប់​ភូមិ​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស។ លើស​ពី​នេះ ទៀត សាលា​អនុវិទ្យាល័យ និង​វិទ្យាល័យ​មាន​គ្រប់​ស្រុក​ និង​គ្រប់​ខេត្ត។ ជា​មួយ​នឹង​ការ​រីក​ចំរើន​នេះ ការ​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​រៀន​​មាន​ការ​កើន​ឡើង​ជា​លំដាប់។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក៏​ដោយ កុមារ​ខ្មែរ​រហូត​ដល់​ជាង​៥០​ភាគ​រយ​មិន​បាន​រៀន​ចប់​ថ្នាក់​ទី​៦ ឬ​កំរិត​បឋម​សិក្សា​ទេ។ ថតភាព​នេះ​​ស្រប​គ្នា​នឹង​ចំនួន​ពល​ករ​ខ្មែរ​ដែល​កំពុង​បំពេញ​ការងារ​នៅ​កម្ពុជា​ជាង​៥០​ភាគរយ​មាន​កំរិត​សិក្សា​ខ្ពស់​បំផុត​ត្រឹម​កំរិត​បឋម​សិក្សា​ប៉ុណ្ណោះ។ ដែល​កាន់​តែ​ជា​បញ្ហា​ទៀត​នោះ កំរិត​នៃ​ការ​អាន និង​សរសេរ និង​ចំណេះ​ផ្នែក​គណិត​វិទ្យា​របស់​កុមារ​ខ្មែរ មាន​កំរិត​ទាប​ជាង​បណ្តា​ប្រទេស​ផ្សេង ដែល​មាន​ការ​សិក្សា​ដូចគ្នា។ តើ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​​កុមារ​ខ្មែរ​មាន​ការ​អប់​រំ​ទាប មិន​មាន​ចំណេះ​ដឹង​ខ្ពស់? ភាព​ក្រី​ក្រ​ជា​កត្តា​ចំបង​ដែល​នាំ​ដល់​ការ​បោះបង់​ការសិក្សា។ ខណៈ​ដែល​ភាព​ក្រី​ក​មាន​ការ​ថយ​ចុះ​ពី​ប្រមាណ​៥០​ភាគ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០០​មក​ដល់​ប្រមាណ​១៨​ភាគ​រយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤ ប្រជាជ​ន​ខ្មែរ​ប្រមាណ​...

ការ​ចំណាយ ចំណូល​ និងការចំណេញនៅក្នុងដំណើរការសាលារៀន

Image
ប្រធាននាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន វេសឡាញ អេឌ្យូខេសិនគ្រុប បង្ហាញនូវបទពិសោធន៍ក្នុងការគ្រប់គ្រង ការ​ចំណាយ ចំណូល​ និងការចំណេញនៅក្នុងដំណើរការសាលារៀន  ចេញផ្សាយ  ថ្ងៃទី 27 ខែ មេសា ឆ្នាំ 2020 AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២០ — ដោយសារតែមានការសំណូមពរ​ និងការលើកឡើងពីអាណាព្យាបាលរបស់សិស្សានុសិស្ស​ក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្ដិជំងឺកូវីដ-១៩ ដោយស្នើសុំឱ្យសាលារៀនមានការចុះថ្លៃ​សិក្សា​ប្រមាណ​​២០ ទៅ៣០ភាគរយ នៅតាម​សាលារៀនឯកជននោះ ប្រធាននាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន វេស​ឡាញ អេឌ្យូ​ខេសិន គ្រុប បានបង្ហាញនូវបទពិសោធន៍ក៏ដូចជាការរៀប​ចំនូវ​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ក្នុង​ការ​គ្រប់​​គ្រង​ទាំងថ្លៃចំណាយ ​ចំណូល និងការចំណេញក្នុងការងារអប់រំនៅក្នុង​សាលារៀន​របស់​វិស័យ​​ឯកជន។ លោក ប៉ិច បូឡែន ប្រធាននាយកប្រតិបត្តិ​ក្រុមហ៊ុន វេសឡាញ អេឌ្យូខេសិន គ្រុប បានគូស​បញ្ជាក់​ថា នេះគឺជាបទពិសោធន៍ដែលលោកសូមលើកឡើងពីរចនាសម្ព័ន្ធថ្លៃចំណាយ និងចំណូល​ក្នុងសាលារៀន  ហើយអ្វីដែលលោកលើកនេះជាទស្សនៈ​បុគ្គលតាមបទពិសោធន៍ជាង២០​ឆ្នាំ​ដែលលោកបានគ្រប់គ្រងនិងដឹកនាំការងារអប់រំមកនេះ ហើយវាក៏មិនប្រាកដ​ថាឆ្លុះបញ្ចាំង​គ្រប់​សាលារៀននោះទេ តែភាគច្រើនគឺបែបនេះ។ លោកជឿជាក់ថ...